Türkbilig


Ana Sayfa Yayın Kurulu Danışma Kurulu Hakem Kurulu Yayın İlkeleri Arşiv İletişim


ÖZET



Türkçede Türetkenlik ve Türetkenliği Ölçme Yöntemleri
Mevlüt ERDEM


Özet: Biçimbilgisi araştırmacılarının önemli çalışma alanlarından biri gramatikal işlevleri inceleyen çekim morfolojisidir diğeri ise yeni kelime yapım yollarıyla uğraşan türetim morfolojisidir. Artzamanlı ve eşzamanlı geleneksel araştırmalarda türetim eklerinin özellikleri, işlevleri sıkça çalışılmış ve bu eklerin türetkenlikleri genel hatlarıyla anlatılmıştır. Tanımlanması ve ölçülmesi zor olan biçimbilgisel türetkenlik; saydamlık, kullanışlılık ve tabanın kullanım sıklığı gibi kavramlarla doğrudan ilişkilidir. Aynı zamanda türetim eklerinin kök ve gövdelere eklenmesi sesbilgisel, biçimbilgisel, anlamsal vb. birçok sınırlılıkla gerçekleşir. Bu sınırlılıklara bağlı olarak gerçekleşen biçimbilgisel türetkenlik işlemini çeşitli yöntemlerle ölçmek de mümkündür. Türetkenliği ölçmenin ilk yolu belli bir ekle türetilmiş kelimeleri saymaktır. Tarihi veriler için uygun olan bu yöntem bir dilin mevcut türetkenliğini ölçme konusunda yetersiz kalır. Türetkenliği ölçme işlemine bir ekle türetilmiş bir kerelik türetimleri (hapaxes) katmak türetkenliği anlamada yeni bakış açıları sunar.

Anahtar Kelimeler: zihinsel sözlük, morfolojik türetkenlik, türetkenlikte sınırlılıklar, türetkenliği ölçme yöntemleri


Tüm hakları Türkbilig Dergisi'ne aittir.